و سلم - حيث قال : العلم علمان علم الأبدان و علم الأديان ، و قدّم علم الأبدان على علم الأديان ضرورة أنّ اكتساب سائر العلوم يحتاج الى فهم سليم و مزاج مستقيم فاحتجنا ضرورة إلى علم يحفظ به الصحة و هو علم الطب . به اختصار نقل كرده‌ايم . انسان بالطبع مدنى است و خواهان مدينه فاضله است تا زندگى بآسايش داشته باشد و سعادت ابدى خود را تحصيل كند . مدينه فاضله را اركانى است كه بايد ، هر يك در حدّ خود سخت پايدار و استوار باشد تا مدينه فاضله صورت پذيرد و تشكّل يابد . و يا مدينه بسان پيكرى است كه اعضاى آن بنى آدم‌اند ، و اين افراد را تن و روان است ؛ لاجرم براى بهداشت هر يك پزشكى ويژه بايد : پيكر اجتماع را حكومت عدل آلهى ، روان را عالم پارساى دينى ، تن را طبيب بصير ثقه . قال مولانا الإمام الصادق عليه السلام : لا يستغني أهل كلّ بلد عن ثلاثة تفزع إليه في أمر دنيا و آخرتهم فإن عدموا ذلك كانوا همجا : فقيه عالم ورع ، و أمير خيّر مطاع ، و طبيب بصير ثقة . « 1 » اين اطبّاى سه گانه اصول و اركانند . حال اگر كسى چون ابن خلدون در مقدمه تاريخش بگويد جامعه را چند بازرگان معتبر نيز بايد تا پيكر اجتماع به فقر اقتصادى دچار نگردد ، گزاف نگفته است . و يا ديگران بيفزايند كه حرف و صنايع بسيارى نيز از قبيل خطّ و كتابت و فلاحت و نجارت ، و حياكت و خياطت و نظائر آنها براى حفظ پيكر مدينه فاضله و اجتماع انسانى ضرورى است درست گفته‌اند . انسان موجود ممتدّى به امتداد نظام هستى است . مرتبت مادّى آن به نام بدن مبدأ تكوّن او در تحت تدبير متفرد به جبروتست هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ « 2 » ؛ و به هر اندازه اركان مزاج بايسته‌تر ، و اعتدال مزاج شايسته‌تر ، و اندام آدمى موزون و آراسته‌تر ، و تندرستى آن دلخواسته‌تر بود قابلى قويتر و شريفتر براى

--> ( 1 ) - « سفينة البحار » مادهء « طبب » . ( 2 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) : 7 .